Interpelacja w sprawie planowanej nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, określanej jako "Lex Szarlatan", oraz jej potencjalnych skutków dla wolności słowa, działalności naukowej i gospodarczej

Szanowna Pani Minister,

w przestrzeni publicznej pojawiły się niepokojące doniesienia o planowanej nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, która miałaby wprowadzać regulacje dotyczące tzw. dezinformacji medycznej oraz istotnie ograniczać możliwość prowadzenia działalności edukacyjnej, informacyjnej i terapeutycznej w obszarze medycyny niekonwencjonalnej lub komplementarnej. Projekt określany jest mianem „Lex Szarlatan” zdaje się być kontrowersyjny – zarówno w środowiskach medycznych, jak i społecznych – z uwagi na możliwe ryzyko naruszenia konstytucyjnych wolności: słowa, badań naukowych oraz prowadzenia działalności gospodarczej.

Z medialnych przekazów oraz nieoficjalnych informacji wynika, że trwają prace nad nowelizacją, której celem miałoby być ograniczenie tzw. medycznej dezinformacji. Projekt miałby rzekomo przewidywać możliwość nakładania przez rzecznika praw pacjenta kar finansowych do 1 miliona złotych na influencerów, przedsiębiorców i podmioty publikujące treści uznane za niezgodne z „aktualną wiedzą medyczną”. Projekt nie został jeszcze opublikowany w oficjalnym wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów, co dodatkowo potęguje niepewność i brak transparentności w tym zakresie.

W związku z powyższym, proszę Panią Minister o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi prace nad nowelizacją ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta? Jeśli tak, proszę o przedstawienie zakresu tych prac i ich harmonogramu.
2. Czy projekt zawiera definicję „dezinformacji medycznej”? Jeśli tak, to proszę o jej treść.
3. Czy mniejszościowe stanowiska mieszczące się w granicach aktualnej wiedzy medycznej będą uznawane za dezinformację?
4. Jakie kryteria mają być stosowane do oceny, czy dana metoda leczenia jest „nieweryfikowalna” lub „sprzeczna z aktualną wiedzą medyczną”?
5. Czy projekt przewiduje możliwość uprzedniego uzyskania opinii lub certyfikatu zgodności działalności z przepisami?
6. Jak planowane przepisy mają zostać pogodzone z konstytucyjną wolnością działalności gospodarczej i wolnością wypowiedzi?
7. Jakie kryteria będą decydować o uznaniu działalności influencerów za dezinformację?
8. Czy przewiduje się wyjątki dla działalności naukowej lub badawczej?
9. Czy zakaz reklamy obejmie wyłącznie metody nieuznane przez środowisko medyczne, czy także te o ograniczonym zastosowaniu lub w fazie badań?
10. Czy planuje się ograniczenia dla działalności informacyjnej dotyczącej terapii komplementarnych?
11. Czy projekt był lub będzie poddany konsultacjom społecznym? W jakim trybie?
12. Czy przeprowadzono analizy wpływu influencerów na zdrowie publiczne? Jeśli tak, to proszę o ich udostępnienie.
13. Czy przewidziano mechanizmy weryfikacji intencji i kompetencji autorów treści uznawanych za dezinformację?
14. W jakich przypadkach i w jakim trybie rzecznik praw pacjenta będzie mógł nakładać kary finansowe do 1 mln zł?
15. Jakie procedury i środki odwoławcze będą dostępne w przypadku nałożenia takich kar?
16. Czy rzecznik praw pacjenta prowadzi już postępowania wobec influencerów? Ile ich jest i jakiego rodzaju treści dotyczą (bez danych osobowych)?
17. Czy projekt ustawy był przygotowywany we współpracy z doradcami lub ciałami doradczymi? Proszę o wykaz tych osób wraz z ich funkcją i podstawą powołania.
18. Jakie są zasady doboru doradców i ich rola w procesie legislacyjnym?
19. Czy ww. doradcy składali oświadczenia o braku konfliktu interesów, w szczególności związanych z branżą farmaceutyczną?
20. Ilu pacjentów zgłosiło się do rzecznika praw pacjenta z informacją o opóźnieniu terapii lub zgonie bliskiej osoby w wyniku terapii „pseudomedycznych”?
21. Czy prowadzone są statystyki takich przypadków? Jeśli tak, proszę o dane z ostatnich lat.
22. Jakie były najczęstsze rodzaje terapii związane z tymi przypadkami?
23. Czy znane są konkretne przypadki, które RPP może przytoczyć jako przykład zagrożeń?

Proszę o pilne i rzetelne odniesienie się do niniejszej interpelacji. Wobec społecznych kontrowersji wokół planowanej regulacji, transparentność działań ministerstwa jest szczególnie istotna.

Z poważaniem

Roman Fritz
Poseł na Sejm RP