Interpelacja w sprawie zmiany ustawy o ochronie zdrowia w zakresie dostępu do tytoniu i wyrobów tytoniowych

Szanowna Pani Minister,

do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów został wpisany projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (UD213), zakładający m.in. całkowity zakaz wprowadzania do obrotu jednorazowych papierosów elektronicznych oraz zakaz sprzedaży aromatyzowanych woreczków nikotynowych. Choć intencją ustawodawcy jest ograniczenie szkodliwych efektów używek, w szczególności wśród osób młodych, kierunek obrany przez Ministerstwo Zdrowia budzi wątpliwości i pytania.

Projekt zakłada m.in. eliminację z rynku jednego rodzaju wyrobu nikotynowego, tj. aromatyzowanych woreczków tytoniowych, którym niedawno zajmował się Sejm i którego dotyczą przedłożone niedawno do notyfikacji regulacje przewidujące ograniczenia wiekowe, zakaz sprzedaży przez Internet, zakaz promocji i obowiązek zgłaszania składu chemicznego. Oznacza to, że w ciągu zaledwie kilku miesięcy Ministerstwo Zdrowia, nie czekając na efekty trwających procesów notyfikacyjnych, proponuje nowe przepisy, chociaż stare nie weszły jeszcze w życie.

Dodatkowo we wspomnianym procesie legislacyjnym rządowa ocena skutków regulacji przewiduje istotne wpływy budżetowe na najbliższe lata:

- w 2025 roku wpływy z akcyzy mają wynieść 16 mln zł, a z VAT – 19,7 mln zł,
- w 2026 roku – wpływy z akcyzy wzrosną do 48 mln zł, a z VAT do 59 mln zł,
- w 2027 roku – budżet ma zyskać 108 mln zł z akcyzy i 133 mln zł z VAT.

Szacunki te ewidentnie opierają się na założeniu dalszego rozwoju rynku. Stoi to w sprzeczności z propozycjami Ministerstwa Zdrowia, ponieważ zakaz sprzedaży produktów aromatyzowanych stanowiących zdecydowaną większość rynku woreczków tytoniowych oznacza w praktyce eliminację tego segmentu. W takiej sytuacji realizacja powyższych założeń przychodowych dla budżetu będzie nierealna.

Jak w przypadku wielu wcześniejszych zakazów, wpływy budżetowe mogą zostać zastąpione przez szarą strefę. Proponowany zakaz sprzedaży aromatyzowanych saszetek nikotynowych w praktyce eliminuje z rynku 99% dostępnych produktów, które jednocześnie pozostaną dostępne w sąsiednich krajach. Nie zostaną przez to osiągnięte zarówno cele zdrowotne, jak i budżetowe.

W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia przeprowadziło ocenę skutków regulacji przyjętych w 2024 roku dotyczących woreczków nikotynowych, zanim zdecydowało się na procedowanie zakazu sprzedaży produktów aromatyzowanych?
2. Czy resort dokonał analizy wpływu projektowanej ustawy na szarą strefę, wpływy budżetowe oraz ryzyko zwiększenia konsumpcji tradycyjnych papierosów?
3. Czy przeprowadzone zostały konsultacje z przedstawicielami branży?

Z wyrazami szacunku