Interpelacja w sprawie ograniczeń w dostępności alkoholu dla nieletnich

Szanowna Pani Minister,

w marcu bieżącego roku Ministerstwo Zdrowia przekazało do konsultacji publicznych projekt nowelizacji ustawy mającej na celu ograniczenie dostępności alkoholu. W projekcie uwzględniono m.in. zmiany w zakresie kontroli nad sprzedażą alkoholu, ograniczenie jego promocji, a także dodatkowe ograniczenia dotyczące opakowań, w jakich alkohol może być sprzedawany. Jednocześnie — wbrew wcześniejszym zapowiedziom — zrezygnowano z wprowadzenia szeregu innych zmian w prawie, które miały ograniczyć dostępność alkoholu, m.in. z zakazu sprzedaży na stacjach benzynowych.

W przedmiotowym projekcie nie zostały także zawarte inne zmiany w przepisach, które byłyby spójne z działaniami Ministerstwa Zdrowia w zakresie polityki antynikotynowej i mogłyby przynieść korzystne efekty w zakresie ograniczania popularności alkoholu wśród osób nieletnich. Przykładowo w ramach aktualnie procedowanego w Sejmie projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych wprowadza się zakaz sprzedaży beznikotynowych e-papierosów dla nieletnich. Analogiczny zakaz powinien zostać wprowadzony także w odniesieniu do sprzedaży „bezalkoholowych” piw i alkoholi osobom poniżej 18. roku życia. Dostęp do beznikotynowych e-papierosów stanowić może bowiem dla dzieci inicjację, jeśli chodzi o „palenie” (lub też z ang. vaping) i w dalszej konsekwencji prowadzić do rozpoczęcia używania innych wyrobów nikotynowych lub tytoniowych. Tak samo możliwość zakupu np. piw bezalkoholowych przed ukończeniem 18. roku życia oswaja najmłodszych Polaków z alkoholem. Nie mówiąc już o tym, że „bezalkoholowe” piwa są szeroko reklamowane, co w praktyce stanowi także reklamę ich alkoholowych odpowiedników, często sprzedawanych pod tą samą marką.

Drugim kierunkiem zmian wprowadzanym przez Ministerstwo Zdrowia (a także przez prawodawstwo unijne) jest zakaz stosowania „aromatów” w poszczególnych wyrobach tytoniowych i nikotynowych. Również w tym zakresie zasadne jest podjęcie analogicznych działań w zakresie produktów alkoholowych i wprowadzenie zakazu sprzedaży piw i innych napojów alkoholowych o smakach innych niż „naturalne”. Jak wskazuje bowiem Ministerstwo Zdrowia, chociażby w odniesieniu do kolejnego projektu nowelizacji ustawy „tytoniowej”, który ma w najbliższym czasie zostać przekazany do konsultacji, ograniczenie „smaków” ma zmniejszać atrakcyjność tego rodzaju wyrobów dla najmłodszych. Analogiczne ograniczenia należałoby więc wprowadzić także na rynku produktów alkoholowych.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo analizowało możliwość wprowadzenia zakazu sprzedaży „bezalkoholowych” odpowiedników napojów alkoholowych dla osób poniżej 18. roku życia? Jeśli tak, to jakie są wyniki tych analiz? Czy ministerstwo zamierza wprowadzić taki zakaz? Jeśli tak, to kiedy?
2. Czy ministerstwo lub inne instytucje podległe przeprowadzały lub posiadają badania dotyczące wpływu możliwości nabywania przez osoby poniżej 18. roku życia „bezalkoholowych” odpowiedników napojów alkoholowych na konsumpcję alkoholu wśród najmłodszych lub beznikotynowych odpowiedników wyrobów nikotynowych na konsumpcję nikotyny wśród najmłodszych? Jeśli tak, to proszę o przekazanie wyników tych badań. Jeśli nie, to czy nie należałoby tego rodzaju badań przeprowadzić?
3. Czy ministerstwo analizowało możliwość wprowadzenia zakazu sprzedaży piw i innych napojów alkoholowych o smakach innych niż „naturalne”? Jeśli tak, to jakie są wyniki tych analiz? Czy ministerstwo zamierza wprowadzić taki zakaz? Jeśli tak, to kiedy?
4. Czy ministerstwo lub inne instytucje podległe przeprowadzały lub posiadają badania dotyczące wpływu możliwości nabywania „smakowych” piw lub alkoholi na konsumpcję alkoholu wśród najmłodszych lub „smakowych” wyrobów nikotynowych na konsumpcję nikotyny wśród najmłodszych? Jeśli tak, to proszę o przekazanie wyników tych badań. Jeśli nie, to czy nie należałoby tego rodzaju badań przeprowadzić?

Z wyrazami szacunku

Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP