Interpelacja w sprawie preferencyjnego opodatkowania niektórych piw bezalkoholowych i napojów energetycznych

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z faktem, że aktualnie obowiązujące regulacje w zakresie podatku VAT zakładają preferencyjne opodatkowanie niektórych piw bezalkoholowych oraz napojów energetycznych, zwracam się do Pana Ministra z prośbą o udzielenie wyjaśnień w tym zakresie.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami w zakresie tzw. matrycy VAT bezalkoholowe napoje zawierające w swoim składzie co najmniej 20% soków objęte są obniżoną stawką tego podatku w wysokości 5%. Przy tym należy wskazać, że preferencyjne traktowanie napojów zawierających domieszkę soków na gruncie przepisów podatkowych dotyczy także tych kategorii napojów, które w powszechnym mniemaniu niewątpliwie nie są uznawane za produkty zdrowsze czy też warte promowania wśród np. młodzieży. W efekcie polskie przepisy podatkowe prowadzą do paradoksalnej sytuacji, w której czysta źródlana czy mineralna woda butelkowana objęta jest zdecydowanie wyższą stawką podatku VAT (podstawowa stawka 23%) niż część piw bezalkoholowych czy napojów energetycznych. Polski ustawodawca doprowadził do sytuacji, w której preferencyjnie traktuje się konsumpcję napojów mniej zdrowych, a wyższe obciążenia fiskalne nałożone są na najbardziej neutralne dla zdrowia produkty. W tym miejscu należy także wskazać, że piwa bezalkoholowe są traktowane w sposób preferencyjny także na gruncie przepisów o tzw. podatku cukrowym.

Aktualnie obowiązujące stawki podatku VAT na napoje są całkowicie sprzeczne z celami, jakie państwo powinno sobie stawiać w zakresie polityki zdrowotnej. Jednocześnie należy wskazać, że piwa bezalkoholowe są także produktami stanowiącymi de facto element „inicjacji alkoholowej” młodzieży z uwagi na brak ograniczeń ich reklamy, a nawet brak zakazu ich sprzedaży nieletnim. A ze względu na rozpowszechnioną reklamę są też drogą do oswajania młodzieży z „prawdziwymi” napojami alkoholowymi. To właśnie „smakowe” piwa bezalkoholowe z dodatkami soków, korzystające z preferencyjnych stawek podatku VAT, są częściej wybierane przez najmłodszych konsumentów. Tym bardziej więc niezrozumiała jest konstrukcja przepisów, w ramach których napoje te traktowane są w sposób preferencyjny.

Z uwagi na rosnące zagrożenie zdrowotne, jakie niesie za sobą nadmierne spożycie produktów takich jak napoje energetyczne czy piwa bezalkoholowe, wnoszę o pilne podjęcie działań legislacyjnych zmierzających do co najmniej ujednolicenia stawek podatkowych nałożonych na poszczególne rodzaje napojów, a najlepiej wypracowanie w porozumieniu z Ministerstwem Zdrowia systemu obciążeń fiskalnych, który promowałby napoje i szerzej produkty spożywcze faktycznie „zdrowsze”.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Finansów planuje przegląd przepisów regulujących opodatkowanie podatkiem VAT napojów bezalkoholowych, w szczególności piw bezalkoholowych i napojów energetycznych, z uwzględnieniem ich wpływu na zdrowie publiczne? Jakie działania w tym zakresie są podejmowane?
2. Jakie racje stały za wprowadzeniem aktualnie obowiązujących stawek podatku VAT na poszczególne rodzaje napojów w 2019 roku? Czy decyzja o objęciu napojów o zawartości co najmniej 20% soków obniżoną stawką podatku VAT oparta była na celach zdrowotnych? Czy zdaniem ministerstwa objęcie taką preferencyjną stawką części piw bezalkoholowych i napojów energetycznych stanowi realizację takich celów?
3. Czy po wejściu w życie ww. przepisów nastąpił wzrost sprzedaży piw bezalkoholowych oraz napojów energetycznych zawierających co najmniej 20% soków?

Z wyrazami szacunku

Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP