Interpelacja w sprawie usunięcia lub zmiany zapisów projektu planu zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych portu morskiego Hel (oznaczenie RD9) dotyczących obszaru Hel.08 oraz planowanego rozszerzenia funkcji mariny w basenie wewnętrznym rybackim

Szanowny Panie Ministrze,

w imieniu społeczności rybackiej z całego Wybrzeża oraz obywateli zaangażowanych w ochronę tradycyjnych funkcji rybackich portu morskiego w Helu składam niniejszą interpelację w sprawie usunięcia bądź zmiany kontrowersyjnych zapisów projektu planu zagospodarowania przestrzennego morskich wód portu Hel (RD9), w szczególności dotyczących obszaru Hel.08, oraz planowanego rozszerzenia funkcji turystycznych (mariny) w historycznym basenie rybackim portu.

Uzasadnienie:

1. Ochrona funkcji rybackiej jako interes publiczny

Port Hel, od pokoleń związany z rybołówstwem, stanowi kluczową infrastrukturę dla lokalnych producentów rybnych. Próby przekształcenia basenu rybackiego w marinę dla jednostek rekreacyjnych, na skutek poprawki burmistrza Helu z dnia 20.02.2020 r., naruszają równowagę społeczną oraz ograniczają dostęp do bezpiecznych miejsc postoju dla rybaków.

2. Brak konsultacji i wykluczenie środowiska rybackiego

Proces sporządzania planu nie uwzględniał wystarczająco głosu społeczności rybackiej. Konsultacje społeczne na terenie gminy miejskiej Hel nie zostały przeprowadzone w sposób zgodny z zasadami jawności i partycypacji społecznej – ich realizację całkowicie pominięto pod pretekstem ograniczeń związanych z pandemią COVID-19. Środowisko rybackie nie zostało poinformowane o kluczowych zmianach projektowych zaproponowanych przez Gminę Miejską Hel i Zarząd Portu Morskiego Hel sp. z o.o., co stanowi rażące naruszenie zasad demokratycznego udziału obywateli w procesie planistycznym. Środowisko rybackie nie akceptowało treści planu rozwoju portu Hel od 2009 r. Z dostępnych materiałów prasowych, publikowanych w latach 2009, 2011, 2016, 2017, 2020–2025, wynika jasno obraz sporu wokół lobbingu realizowanego przez przedstawicieli gminy Hel na rzeczy mariny deweloperskiej, która narusza interes społeczny rybaków i jest korzystnym rozwiązaniem dla jednego z właścicieli gruntu na terenie portu.

3. Poparcie ministra rolnictwa i rozwoju wsi

Warto podkreślić, że głos rybaków został jednoznacznie wysłuchany i poparty przez ministra rolnictwa i rozwoju wsi, który wyraził zaniepokojenie planami marginalizacji funkcji rybackiej w Helu i wskazał na konieczność jej ochrony jako elementu dziedzictwa kulturowego oraz integralnej części krajowej polityki rybackiej. W wielu pismach służby ministra podnosiły kwestie znaczenia portu Hel jako strategicznego portu rybackiego (liczba wyładunków – 1. miejsce). Wielokrotnie również formułowano apele, w tym Organizacji Producentów Rybnych z Helu i Władysławowa, za koniecznością ochrony funkcji rybackiej w porcie Hel.

4. Niezgodność ze wspólną polityką rybacką UE i Krajowym Planem Odbudowy (KPO)

Zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1380/2013 państwa członkowskie mają obowiązek wspierać trwałość sektora rybackiego i jego społeczności. Likwidacja infrastruktury rybackiej w Helu narusza również założenia KPO dotyczące wspierania lokalnych sektorów produkcji żywności oraz przeciwdziałania wykluczeniu obszarów peryferyjnych.

5. Nieprzestrzeganie Konstytucji RP

Art. 74 ust. 2: Zmiany zagrażające ciągłości działalności połowowej są sprzeczne z zasadą zrównoważonego rozwoju.

Art. 7: Organy administracji, poprzez pominięcie środowiska rybackiego w procesie konsultacji, marginalizowanie funkcji rybackiej, działają poza granicami prawa i zasadą legalizmu.

6. Niezgodność z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Art. 1 ust. 2 pkt 2 i 4: Zmiany nie zapewniają ładu przestrzennego i naruszają interes publiczny rybaków – zakładają wypieranie działalności rybackiej przez rekreacyjną. Art. 6 ust. 2: Próba narzucenia funkcji turystycznej w miejscu o tradycji i infrastrukturze rybackiej narusza zasadę dobrego sąsiedztwa i jest celowym działaniem przedstawicieli gminy Hel określanym w literaturze przedmiotu jako „gentryfikacja portowa”.

7. Sprzeczność z ustawą o portach i przystaniach morskich

Art. 4 ust. 1 i 2: Port morski Hel ma znaczenie publiczne i musi zachować równowagę między funkcjami: rybołówstwo, turystyka, transport. Faworyzowanie jednej funkcji prowadzi do społecznej degradacji innej.

8. Naruszenie ustawy o rybołówstwie morskim

Art. 14: Rybacy mają prawo do bezpiecznego i niezakłóconego prowadzenia połowów – ich usuwanie z miejsc postoju narusza to prawo.

9. Brak rzeczywistych gminnych konsultacji społecznych

W gminie Hel nie przeprowadzono realnych konsultacji społecznych. Środowisko rybackie w gminie Hel zostało pozbawione prawa głosu – zarówno na etapie projektowania uwag do planu, jak i podczas procedowania zmian (np. poprawki burmistrza Helu z 20.02.2020 r.), które wprowadzono w okresie pandemii COVID-19.

Środowisko zgłaszało wielokrotnie argument o nieaktualnych zapisach, na których oparto projekt „Planu rozwoju portu w Helu” z 2009 roku, który został opracowany na 5 lat i jego opracowanie wynikało z treści aktu notarialnego, gdzie Skarb Państwa zobowiązał gminę Hel do opracowania ww. dokumentu na 5 lat.

Pytania:

1. Czy na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu przestrzennym obszarów morskich oraz art. 63 Kodeksu postępowania administracyjnego Pan Minister usunie z projektu RD9 zapisy przewidujące rozszerzenie funkcji mariny w obszarze Hel.08 oraz basenie rybackim, tzw. poprawka burmistrza miasta Hel z dnia 20.02.2020 r. – lokalizacja pomiędzy nasadą falochronu zachodniego, wybrzeżem wyładunkowym i pirsem kaszubskim, zachowa i ochroni funkcję rybacką na obszarze Hel08 poprzez jednoznaczne wskazanie jej jako priorytetowej w planie?

2. Czy Pan Minister utrzyma dotychczasową funkcję rybacką obszaru 08.Hel i zabezpieczenie dotychczasowych miejsc postojowych dla jednostek rybackich?

3. Czy Pan Minister uwzględnieni w planie elementy wspierające rozwój rybołówstwa, a nie jego eliminację, w tym ochronę przestrzeni pełniącej funkcję wyładunkową, zaopatrzeniową w basenie manewrowym, tzw. awanporcie, dla kutrów rybackich akwenu 08.Hel?

Zgodnie z dokumentacją planistyczną obszar Hel.08 obejmuje historyczny basen rybacki portu w Helu. W projekcie planu przypisano mu funkcję podstawową „Ip” – funkcjonowanie portu. Jednakże w ramach funkcji dopuszczalnych przewidziano możliwość rozwoju infrastruktury turystycznej, w tym mariny. Taka zmiana może prowadzić do ograniczenia przestrzeni dostępnej dla działalności rybackiej, co budzi uzasadnione obawy społeczności rybackiej. Hel jest miastem o rybackiej tradycji i tożsamości. Pozbawienie mieszkańców możliwości kontynuacji tradycyjnych zawodów godzi w dziedzictwo kulturowe oraz prowadzi do dalszego wyludniania miasta.

Z wyrazami szacunku

Dorota Arciszewska-Mielewczyk
Poseł na Sejm RP