Interpelacja w sprawie dostępności oraz refundacji leków stosowanych w leczeniu ADHD u osób dorosłych

Szanowna Pani Minister,

docierają do nas sygnały dotyczące poważnych problemów z dostępnością niektórych leków stosowanych w psychiatrii – w szczególności w leczeniu zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD). Trudności te obejmują zarówno fizyczną dostępność leków w hurtowniach farmaceutycznych i aptekach, jak i barierę cenową, wynikającą z braku refundacji niektórych preparatów.

Pragniemy podkreślić, że zdrowie obywateli jest wartością chronioną konstytucyjnie – między innymi w artykule 68 Konstytucji RP, który wskazuje na powszechność prawa do ochrony zdrowia oraz nakłada na władze publiczne obowiązek szczególnej troski o osoby z niepełnosprawnościami. Choroby i zaburzenia psychiczne mogą być samodzielną przyczyną niepełnosprawności, jak również istotnie pogarszać funkcjonowanie jednostki w przypadku współistnienia innych dolegliwości.

Warto przy tym zauważyć, że przepis ten powinien być interpretowany w sposób systemowy, zwłaszcza w odniesieniu do artykułu 2 Konstytucji RP, którego ostatnie zdanie zobowiązuje władze Rzeczypospolitej Polskiej do urzeczywistniania zasad sprawiedliwości społecznej. Niewątpliwie przejawem takiej sprawiedliwości jest refundacja leków, umożliwiająca osobom mniej zamożnym poprawę stanu zdrowia.

Niestety często okazuje się, że mechanizm refundacyjny jest niewystarczający lub nie obejmuje preparatów odpowiednich w leczeniu danej jednostki chorobowej. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku leczenia ADHD – zgodnie z pozyskanymi informacjami refundacją nie są objęte leki zawierające substancje czynne takie jak metylofenidat, deksamfetamina oraz lisdeksamfetamina (zarówno w formie o natychmiastowym, jak i przedłużonym uwalnianiu).

Z dostępnych publicznie danych wynika, że ceny wspomnianych leków mogą być zaporowe dla wielu pacjentów – o ile są one w ogóle dostępne. Miesięczny koszt terapii preparatem Atenza w dawce 72 mg dziennie wynosi około 200 zł, podobnie jak w przypadku leku Concerta, który obecnie jest niedostępny. Preparat Elvanse zawierający lisdeksamfetaminę to koszt rzędu 300–400 zł miesięcznie, w zależności od apteki.

Warto zaznaczyć, że leki te nie są również podawane pacjentom w warunkach szpitalnych, co skutkuje koniecznością ich samodzielnego zakupu nawet podczas hospitalizacji. Dla osób w kryzysie zdrowotnym, które utraciły prawo do ubezpieczenia zdrowotnego, zgromadzenie środków na leczenie może być po prostu niemożliwe.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), prosimy o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy w Ministerstwie Zdrowia lub jednostkach mu podległych prowadzone są prace nad rozszerzeniem listy leków refundowanych, w szczególności w zakresie preparatów stosowanych w leczeniu ADHD u osób dorosłych (np. atomoksetyna, metylofenidat, deksamfetamina, lisdeksamfetamina)?
2. Jak przedstawiają się statystyki dotyczące przepisywania preparatów zawierających powyższe substancje czynne na przestrzeni ostatnich pięciu lat – z podziałem na każdy rok? Jeżeli to możliwe, proszę również o dane dotyczące łącznej liczby rozpoznań w grupie F90 w tym okresie.
3. Z jakiego powodu nie wprowadzono refundacji wspomnianych leków dla osób dorosłych, mimo że ADHD jest zaburzeniem utrzymującym się przez całe życie?
4. Czy w przedmiotowej sprawie zasięgnięto opinii krajowego konsultanta ds. psychiatrii lub innych instytucji? Jeśli tak, proszę o udostępnienie dokumentacji w tym zakresie.
5. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje zwrócenie się z oficjalnym zapytaniem do krajowego konsultanta ds. psychiatrii?
6. Czy Ministerstwo Zdrowia monitoruje problemy z dostępnością tych leków w aptekach i hurtowniach? Jeśli tak, proszę o udostępnienie stosownej dokumentacji.
7. Z jakich przyczyn leki zawierające metylofenidat, deksamfetaminę i lisdeksamfetaminę nie są stosowane w szpitalach i innych jednostkach systemu ochrony zdrowia? Czy prowadzone są prace nad wprowadzeniem tych preparatów do leczenia szpitalnego?
8. Czy w Ministerstwie Zdrowia trwają lub są planowane prace nad ujednoliceniem cen leków psychiatrycznych stosowanych w leczeniu ambulatoryjnym?
9. Czy Ministerstwo Zdrowia zamierza przedłużyć program funkcjonowania centrów zdrowia psychicznego?

Z wyrazami szacunku

Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP