Interpelacja w sprawie zmian w funkcjonowaniu organizacji odzysku opakowań

Szanowna Pani Minister,

w związku z trwającymi pracami nad wdrożeniem rozszerzonej odpowiedzialności producentów (ROP) dla odpadów opakowaniowych Ministerstwo Klimatu i Środowiska zaproponowało rozwiązania, które mogą doprowadzić do marginalizacji, a potencjalnie nawet likwidacji działających od wielu lat organizacji odzysku.

Decyzja o takiej konstrukcji przepisów stanowi znaczącą zmianę systemową, której przyczyny należy upatrywać przede wszystkim w związku z nieprawidłowościami w funkcjonowaniu mechanizmu dokumentów potwierdzających recykling (DPR).

O ile rzeczywiście można się zgodzić z diagnozą, iż system DPR nie działał dotąd w pełni efektywnie, należy zwrócić uwagę na fakt, że sytuacja ta wynikała w dużej mierze z chronicznego niedofinansowania całego systemu gospodarki odpadami. Problemy te, w tym niedostateczne inwestycje, rozwój szarej strefy, dzikie składowiska oraz pożary odpadów zostały szczegółowo opisane m.in. w KPGO2028 oraz w raporcie Najwyższej Izby Kontroli. Tymczasem w ostatnich latach obserwujemy istotną poprawę skuteczności mechanizmu DPR wynikającą głównie z wdrożenia bazy danych o odpadach (BDO).

W kontekście powyższych okoliczności zwracam się do Pani Minister z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. W jakim stopniu (procentowo) doszło obecnie do uszczelnienia mechanizmu DPR po wdrożeniu BDO?
2. Na jakiej podstawie ministerstwo uznaje, że dalsze uszczelnianie systemu DPR nie jest możliwe lub jest mniej korzystne niż proponowana gruntowna reforma całego systemu?
3. Na podstawie jakich opracowań naukowych i wniosków z nich płynących zostało zaproponowane powyższe rozwiązanie?
4. Czy ministerstwo rozważa alternatywne rozwiązania wobec całkowitego wycofania się z mechanizmu DPR pozwalające uniknąć radykalnej zmiany całego systemu? Jeżeli tak, proszę o podanie powodów odrzucenia tych wariantów.
5. Czy zaproponowany przez ministerstwo model ROP został zweryfikowany pod kątem zgodności z art. 47 PPWR?
6. Jednym z celów wdrożenia BDO było właśnie uszczelnienie systemu DPR. Czy osiągnięte efekty są zgodne z prognozami zawartymi w OSR?
7. Czy ministerstwo zgadza się z opinią, że główną przyczyną nieprawidłowości, w tym około 40-procentowej szarej strefy w gospodarce odpadami, jest luka inwestycyjna i chroniczne niedoinwestowanie systemu?
8. Czy doświadczenie innych sektorów gospodarki (np. VAT, SENT, EMCS, JPK_VAT) nie wskazywałoby, że efektywne uszczelnienie systemów jest możliwe dzięki rozwiązaniom informatycznym i administracyjnym, bez konieczności całkowitego przejęcia kontroli przez organy państwowe?
9. Czy ministerstwo dostrzega jakiekolwiek ryzyka dla rozwoju prywatnych instalacji zagospodarowania odpadów wynikające z wdrożenia proponowanego modelu ROP?
10. Na czym ministerstwo opiera przekonanie, że wyłączenie organizacji odzysku z decyzji finansowych dotyczących inwestycji nie wpłynie negatywnie na efektywność ekonomiczną i ekologiczną całego systemu? Czy potwierdzają to analizy NIK lub inne badania?
11. Czy doświadczenia innych państw Unii Europejskiej potwierdzają tezę, że system ROP oparty w całości na podmiotach publicznych charakteryzuje się wyższą efektywnością ekonomiczną oraz ekologiczną niż systemy oparte na współpracy publicznoprywatnej?
12. Jakie państwa UE wdrożyły niniejsze rozporządzenie, wyznaczając jeden podmiot publiczny będący organizacją odzysku producentów dla całego rynku krajowego?

Z góry dziękuję za odpowiedź i łączę wyrazy szacunku

Adam Gomoła
Poseł na Sejm RP